Glosaro pri Interretaj Terminoj

Se vi estas novulo en la Interreto, alfrontos vin nekonataj terminoj: foliumilo, legosigno, retpo┼Łto, hejmpa─Ło, ser─ëilo, kaj multaj aliaj. Por plifaciligi viajn unuajn pa┼Łojn, ─ëi tiu glosaro klarigas iujn gravajn terminojn kiujn vi eble rimarkos en la Interreto, intrareto, retpo┼Łto kaj nova─Áoj.

BildoMapo

ImageMap estas referencdistinga grafika─Áo a┼ş kadro. Vi povas alklaki sur difinitaj zonoj de la grafika─Áo a┼ş kadro por iri al celata (URL), kiu estas ligita al la zono. La referencaj zonoj, kun la ligitaj URL-oj kaj rilata teksto vidigata kiam la musmontrilo ┼Łvebas super tiuj zonoj, estas agorditaj en la ImageMap Editor.

Ekzistas du tipoj de BildoMapoj. Klientflanka bildomapo kalkuli─Łas en la klienta komputilo, kiu ┼Łargis la grafika─Áon el la Interreto, dum servilflanka bildomapo kalkuli─Łas en la servila komputilo, kiu provizas la HTML-pa─Łon en la Interreto. En servila kalkulado, alklaki bildomapon sendas la relativajn koordinatojn de la kursoro en la bildo al la servilo, kaj speciala servila programo respondas. En klientflanka kalkulado, alklaki difinitan retkaptejon de la bildomapo aktivigas la URL-on, kvaza┼ş ─Łi estus normala teksta ligilo. La URL aperas sub la musmontrilo kiam ─Łi pasas trans la bildomapo.

─łar bildomapoj estas konserveblaj diversmaniere, ili estas konserveblaj en diversaj formatoj.

Bildomapaj formatoj

BildoMapoj estas duspecaj: tiuj analizataj de la servilo (t.e. via interreta provizanto) kaj tiuj analizataj de la TTT-legilo de la komputilo de la leganto.

CMIS

La normo por enhavmastrumaj kunfunkcipovaj servoj (Content Management Interoperability Services - CMIS) difinas retregionan modelon kaj retajn servojn kaj Restful Atompub-binda─Áojn kiuj ebligos interfunkciadon de entreprenaj enhavmastrumaj (Enterprise Content Management - ECM) sistemoj. CMIS uzas retajn servojn kaj Web 2.0-interfacojn por ebligi kunhavadon de ri─ëa informo per interretaj protokoloj en vendistone┼ştralaj formatoj, inter dokumentaj sistemoj, publikantoj kaj deponejoj, en iu entrepreno kaj inter kompanioj.

EPUB

EPUB estas normo por bitlibroj kun la sufikso .epub. Ili estas el┼Łuteblaj kaj legeblaj per ilo, ekzemple po┼Łtelefono, tabulkomputilo, komputilo, a┼ş bitlibrolegilo.

EPUB estas teknika normo publikigita de la Publishing group of W3C. EPUB estas populara formato ─ëar ─Łi estas libera kaj bazita sur HTML.

Oni liveras bitlibron kiel unuopan dosieron, kiu estas ne─ëifrita, densigita arkivo enhavanta retejon. ─ťi inkludas HTML-dosierojn, bildojn, CSS-stilfoliojn, kaj aliajn aferojn, ekzemple metadatumojn, plurmediajn dosierojn kaj interagadon.

Etikedoj

HTML-pa─Łoj enhavas strukturajn kaj formatajn komandojn nomitajn etikedoj. Etikedoj estas kodvortoj ─ëirka┼şitaj de angulkrampoj en la dokumentpriskriba lingvo HTML. Multaj etikedoj enhavas tekston a┼ş hiperligilan referencon inter la komenca kaj fina angulkrampoj. Ekzemple, titolo estas markebla per la etikedoj <h1> komence kaj </h1> ─ëe la fino de la titolo. Iuj etikedoj aperas nur sole, ekzemple <br> por linisalto a┼ş <img ...> por ligi grafika─Áon.

FTP

FTP (File Transfer Protocol - dosiertransiga protokolo) estas normo pri la movado de dosieroj tra la Interreto. FTP-servilo estas programo en komputilo konektita al la Interreto, kiu konservas dosierojn transigotajn per FTP. Dum FTP respondecas pri transigado kaj el┼Łutado de dosieroj, HTTP (HiperTeksta Transiga Protokolo) provizas la konektan agordon kaj datumtransigon inter TTT-serviloj kaj klientoj.

HTML

HTML (HiperTeksta MarkoLingvo) estas dokumenta kodlingvo, uzata kiel la dosiera formato por TTT-dokumentoj. ─ťi estas bazita sur SGML kaj kunigas tekstojn, grafika─Áojn, videojn kaj sondosierojn.

Se vi volas rekte tajpi HTML-komandojn, ekzemple kiam farante ekzercojn el iu el la multaj disponeblaj HTML-libroj, memoru ke HTML-pa─Łoj estas puraj tekstaj dosieroj. Konservu vian dokumenton sub la dokumenta tipo Text kaj nomu ─Łin per la sufikso .HTML. Certigu ke mankas ─ë kaj aliaj literoj kun kromsignoj. Se vi volas remalfermi ─ëi tiun dosieron en LibreOffice kaj redakti la HTML-kodojn, necesas ┼Łargi ─Łin kun la dosiertipo Text kaj ne kun la tipo Retpa─Ło.

Trovi─Łas pluraj referencoj en la Interreto provizantaj enkondukon al la lingvo HTML.

HTTP

La HiperTeksta Transiga Protokolo estas registro de transigo de TTT-dokumentoj inter TTT-serviloj (gastigaj) kaj foliumiloj (klientaj).

Hiperligilo

Hiperligiloj estas krucreferencoj, emfazataj en teksto per diversaj koloroj, kaj aktivigeblaj per musklako. Per hiperligiloj, legantoj povas salti al specifa informo en dokumento kaj anka┼ş al rilata informo en aliaj dokumentoj.

En LibreOffice vi povas atribui hiperligilojn al teksto, kaj al grafika─Áoj kaj kadroj (vidu la bildsimbolon Hiperliga dialogo, en la normala ilobreto).

Kadroj

Kadroj utilas por fasoni HTML-pa─Łojn. LibreOffice uzas glitajn kadrojn en kiuj oni povas meti objektojn, ekzemple grafika─Áojn, videojn kaj sondosierojn. La kunteksta menuo de kadro havas pluajn eblojn por resta┼şri a┼ş redakti kadran enhavon. Iuj komandoj listi─Łas en Redakti - Objekto kiam oni elektas la kadron.

Klientflanka BildoMapo

La zonon de la bildo a┼ş kadro kie leganto povas alklaki indikas la aspekto de la ligita URL kiam la musmontrilo pasas sur la zono. La BildoMapo estas konservebla en tavolo sub la bildo kaj enhavas informon pri la referencitaj zonoj. La sola malavantago de klientflankaj bildomapoj estas ke plimalnovaj TTT-legiloj ne povas legi ilin; tiu malavanta─Ło solvi─Łos eventuale.

Kiam vi konservas je la ImageMap, elektu la tipon de dosiero SIP - StarView ImageMap. Tio rekte konservas je la ImageMap en formato kiujn vi povas apliki al ─ëiu aktiva bildo a┼ş kadro en via dokumento. Se vi volas nur uzi je la ImageMap en la aktuala bildo a┼ş kadro, vi ne devas konservi ─Łin en ajna speciala formato. Agordinte la zonojn, simple alklaku al Apliki. Nenion pli. ImageMap konservita ─ëe la kliento en formato HTML rekte enmeti─Łas en la pa─Łon en HTML-kodo.

Prokurilo

Prokurilo estas reta komputilo aganta kiel speco de po┼Ło por datuma transigo. Kiam oni aliras la Interreton el kompania reto kaj petas retpa─Łon kiu estas jam legita de kolego, la prokurilo povas vidigi la pa─Łon pli rapide, ─ëar ─Łi ankora┼ş estas en la memoro. Necesas kontroli ke la bezonata pa─Ło estas la aktuala versio. Se jes, ne necesas el┼Łuti la pa─Łon (malpli rapide) el la Interreto, sed pli rapide rekte el la prokurilo.

SGML

SGML estas mallongigo de "Standard Generalized Markup Language" (Norma ─ťenerala MarkoLingvo). SGML estas bazita sur la ideo ke dokumentoj havas strukturajn kaj aliajn semantikajn elementojn kiuj estas priskribeblaj sen referi al kiel tiuj elementoj vidi─Łu. La vidigo eble diversos, depende de la eliga medio kaj stilaj preferoj. En strukturitaj tekstoj, SGML ne nur difinas strukturojn (en la DTD, la DokumentoTipa Difino) sed anka┼ş certigas ke ili estas konsekvence uzataj.

HTML estas speciala aplika─Áo de SGML. Tio signifas ke plejmultaj TTT-legiloj subtenas nur limigitan amplekson de SGML-normoj kaj ke preska┼ş ─ëiuj SGML-kongruaj sistemoj povas produkti allogajn HTML-pa─Łojn.

Servilflankaj bildomapoj

Servilflanka bildomapo aspektas por la leganto kiel bildo a┼ş kadro en la pa─Ło. Alklaku ─ëe la bildomapo per la muso, kaj la koordinatoj de la relativa pozicio sendi─Łas al la servilo. Per aparta programo, la servilo kalkulas la sekvan pa┼Łon farotan. Ekzistas pluraj nekongruaj metodoj por agordi tiun proceson, la du plej oftaj estas:

LibreOffice kreas bildomapojn por amba┼ş metodoj. Elektu la formaton el la listo Dosiertipo en la dialogo Konservi kiel en la BildoMapa Redaktilo. Apartaj mapaj dosieroj krei─Łas, kiujn vi devas transigi al la servilo. Necesas peti al via provizanto a┼ş reta administranto kiaj tipoj de bildomapoj estas subtenataj de la servilo kaj kiel aliri la kalkulan programon.

Ser─ëiloj

Ser─ëilo estas servo en la Interreto bazita sur programo uzata esplori vastan kvanton da informo uzante ┼Łlosilajn vortojn.

URL

La Uniform Resource Locator (URL) (norma dispona─Áa adreso) montras la adreson de dokumento a┼ş servilo en la Interreto. La ─Łenerala strukturo de URL diversas la┼ş la tipo kaj ─Łenerale havas la formon Servo://Gastiganto:Pordo/Vojo/Pa─Ło#Marko, kvankam ─ëiuj elementoj ne estas ─ëiam bezonataj. URL povas esti FTP-adreso, TTT (HTTP)-adreso, adreso de dosiero a┼ş retpo┼Łta adreso.

WebDAV

Mallongigo de Web-based Distributed Authoring and Versioning (retbazita disa a┼ştorado kaj versikontrolo), normo de la IETF de platformsendependaj etendoj al HTTP, kiuj ebligas al uzantoj kunlabore redakti kaj mastrumi dosierojn en foraj retaj serviloj. WebDAV havas XML-atributojn pri metadatumoj, ┼Łlosadon - kiu malebligas a┼ştorojn anstata┼şigi alies ┼Łan─Łojn - manipuli nomspacojn kaj mastrumi forajn dosierojn. WebDAV foje nomi─Łas DAV.

─ťavo

La programlingvo ─ťavo estas platformsendependa programlingvo kiu estas tre ta┼şga por uzado en la Interreto. Retpa─Łoj kaj aplika─Áoj programitaj per ─ťavo-klasaj dosieroj estas uzeblaj ─ëe ─ëiuj modernaj mastrumaj sistemoj. Oni ─Łenerale programas en ─ťavo per la ─ťava evoluiga medio kaj kompilas ilin al "bajtkodo".

Bonvolu subteni nin!